Μετάφραση: fata morgana
Ο Νόαμ Τσόμσκι θεωρείται ευρέως ο διανοούμενος
με τη μεγαλύτερη επιρροή στην εποχή μας.
Αυτές οι συνεντεύξεις που γυρίστηκαν σε διάρκεια 4 ετών,
είναι οι τελευταίες συνεντεύξεις του μεγάλης διαρκείας.
Κατά τη Μεγάλη Ύφεση, την οποία είμαι αρκετά μεγάλος ώστε να τη θυμάμαι,
Και στην οποία οι περισσότεροι στην οικογένειά μου
ήταν της εργατικής τάξης και άνεργοι...
Δεν υπήρχε... Ήταν πολύ άσχημα. Υποκειμενικά πολύ χειρότερα από σήμερα...
Όμως υπήρχε μια προσδοκία ότι τα πράγματα θα βελτιωθούν.
Υπήρχε μια πραγματική ελπιδοφόρα αίσθηση.
Σήμερα δεν υπάρχει κάτι τέτοιο.
Η ανισότητα είναι πραγματικά άνευ προηγουμένου.
Και αν κοιτάξτε την απόλυτη ανισότητα,
είναι από τις χειρότερες περιόδους της αμερικανικής ιστορίας.
Αν όμως το διατυπώσετε με πιο στενούς όρους, η ανισότητα προέρχεται
από τον ακραίο πλούτο σε ένα μικροσκοπικό τμήμα του πληθυσμού.
Ένα κλάσμα του 1%.
Υπήρχαν περίοδοι, όπως η χρυσή εποχή τη δεκαετία των '20,
Και η ξέφρενη δεκαετία των '90 κλπ...
Όπου αναπτύχθηκε μια κατάσταση αρκετά παρόμοια μ' αυτήν.
Αυτή η εποχή είναι κάπως ακραία...
Διότι αν κοιτάξετε την διανομή του πλούτου,
η ανισότητα προέρχεται κυρίως από τον υπερβολικό πλούτο.
Κυριολεκτικά, το πάνω 0,1 % είναι απλά υπερβολικά πλούσιοι.
Όχι μόνο αυτό είναι άκρως άδικο αυτό καθ' εαυτό...
Αλλά και η ανισότητα έχει πολύ αρνητικές επιπτώσεις πάνω στην κοινωνία ως σύνολο...
Διότι το γεγονός της ανισότητας από μόνο του
έχει διαβρωτική και βλαβερή επίδραση στη δημοκρατία.
Ξεκινάτε, μιλώντας για το αμερικάνικο όνειρο.
Ένα μέρος του αμερικανικού ονείρου είναι η κινητικότητα των τάξεων.
Μεγαλώνεις στη φτώχεια, δουλεύεις σκληρά, πλουτίζεις.
Ήταν εφικτό ένας εργάτης να βρει μια καλή δουλειά, να αγοράσει σπίτι...
Αυτοκίνητο, να στείλει τα παιδιά του στο σχολείο...
Όλα αυτά έχουν καταρρεύσει.
Φανταστείτε πως παρακολουθείτε απ' έξω, από τον Άρη.
Τι βλέπετε;
Στις Ηνωμένες Πολιτείες υπάρχουν δηλωμένες αξίες, όπως η δημοκρατία.
Στη δημοκρατία, η κοινή γνώμη έχει κάποια επίδραση στις πολιτικές αποφάσεις.
Και στη συνέχεια η κυβέρνηση διεκπεραιώνει τις δράσεις που καθόρισαν οι πολίτες.
Αυτό σημαίνει δημοκρατία.
Είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό πως προνομιούχοι και ισχυροί κλάδοι
ποτέ δε συμπάθησαν τη δημοκρατία, και με πολύ καλό λόγο μάλιστα.
Η δημοκρατία δίνει δύναμη στα χέρια του γενικού πληθυσμού
και την παίρνει από αυτούς.
Είναι μια αρχή της συγκέντρωσης πλούτου και δύναμης.
ΟΙ ΔΕΚΑ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΠΛΟΥΤΟΥ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΗΣ
Η συγκέντρωση πλούτου παράγει συγκέντρωση δύναμης...
Αυτό ισχύει ειδικά καθώς το κόστος των εκλογών εκτοξεύεται,
που τρόπον τινά εξωθεί τα πολιτικά κόμματα στις τσέπες μεγάλων εταιρειών.
Και αυτή η πολιτική δύναμη γρήγορα μεταφράζεται σε νόμους
που αυξάνουν τη συγκέντρωση του πλούτου.
Ομοίως και με τις δημοσιονομικές, και με τις φορολογικές πολιτικές.
Απελευθέρωση...
Κανόνες εταιρικής διακυβέρνησης, και μια πληθώρα διάφορων μέτρων...
Πολιτικά μέτρα που σχεδιάστηκαν να αυξήσουν τη συγκέντρωση πλούτου και δύναμης...
Που με τη σειρά τους παράγουν
περισσότερη πολιτική δύναμη για να επιτυγχάνεται το ίδιο πράγμα.
Και αυτά είναι εκείνα που παρατηρούμε τελευταία.
Και έτσι διαιωνίζεται αυτός ο φαύλος κύκλος.
Στην πραγματικότητα αυτό είναι τόσο ριζωμένο στην παράδοση,
που ο Άνταμ Σμιθ το περιέγραψε το 1776.
Διαβάστε το περιβόητο "Πλούτο των εθνών".
Αυτός λέει πως στην Αγγλία οι βασικοί αρχιτέκτονες των πολιτικών αποφάσεων
είναι οι άνθρωποι στους οποίους ανήκει η κοινωνία.
Στην εποχή του, οι έμποροι και οι βιομήχανοι.
Και αυτοί κανονίζουν ώστε τα προσωπικά τους συμφέροντα να φροντίζονται καλά,
όσο βαρύ αντίκτυπο και αν έχει αυτό στον αγγλικό λαό ή σε άλλους.
Τώρα δεν είναι πια οι έμποροι και οι βιομήχανοι,
είναι τα χρηματοοικονομικά ιδρύματα και πολυεθνικές εταιρείες.
Οι άνθρωποι που ο Άδαμ Σμιθ ονόμασε "αφέντες της ανθρωπότητας",
ακολουθούν το αισχρό ρητό "Όλα για τον εαυτό μας, και τίποτα για κανέναν άλλον."
Αυτοί απλά θα επιδιώξουν πολιτικές από τις οποίες θα επωφεληθούν οι ίδιοι,
και που βλάπτουν όλους τους άλλους.
Και απουσία γενικευμένης λαϊκής αντίδρασης, αυτό είναι λίγο πολύ το αναμενόμενο.
ΑΡΧΗ ΠΡΩΤΗ ΕΛΑΤΤΩΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Σε όλη την αμερικανική ιστορία διεξαγόταν μια συνεχόμενη σύγκρουση
ανάμεσα στις πιέσεις για περισσότερη ελευθερία και δημοκρατία, από χαμηλά,
και τις προσπάθειες για έλεγχο και κυριαρχία από την ελίτ, από πάνω.
Οι ρίζες αυτού ανάγονται ως την ίδρυση της χώρας.
Ο Τζέιμς Μάντισον, ο βασικός δημιουργός του πλαισίου,
ο οποίος πίστευε στη δημοκρατία όσο ήταν εφικτό για κάποιον εκείνη την εποχή,
θεωρούσε εντούτοις ότι το σύστημα των Ηνωμένων Πολιτειών πρέπει να σχεδιαστεί
έτσι ώστε η δύναμη να είναι στα χέρια των πλουσίων...
Επειδή οι πλούσιοι είναι οι πιο υπεύθυνοι απ' όλους.
Και εξού η δομή του επίσημου συνταγματικού συστήματος
έθεσε την περισσότερη δύναμη στα χέρια της Γερουσίας.
Να θυμάστε πως οι γερουσιαστές δεν εκλέγονταν εκείνη την εποχή.
Τους επέλεγαν οι πλούσιοι.
Οι άνθρωποι, όπως το έθεσε ο Μάντισον,
"ένιωθαν συμπάθεια προς τους κτήμονες και τα δικαιώματά τους".
Αν διαβάσετε τις συζητήσεις στη συνταγματική συνέλευση...
Ο Μάντισον είπε: "Η κυριότερη έγνοια της κοινωνίας πρέπει να είναι
να προστατευτεί η μειονότητα των πλουσίων ενάντια στην πλειοψηφία".
Και είχε επιχειρήματα.
Ας υποθέσουμε ότι όλοι είχαν δικαίωμα ελεύθερης ψήφου.
Είπε, "Τότε λοιπόν η πλειοψηφία των φτωχών θα συσπειρωθεί,
και θα οργανωθούν να πάρουν την ιδιοκτησία των πλουσίων".
Και είπε: "Αυτό προφανώς θα ήταν άδικο, οπότε δεν γίνεται να το επιτρέψετε αυτό".
Συνεπώς το συνταγματικό σύστημα πρέπει να στηθεί έτσι
ώστε να εμποδίζει τη δημοκρατία.
Παρουσιάζει κάποιο ενδιαφέρον ότι αυτή η συζήτηση έχει παράδοση από τα παλιά.
Ανάγεται πίσω ως το πρώτο σημαντικό βιβλίο σχετικά με τα πολιτικά συστήματα,
τα "Πολιτικά" του Αριστοτέλη.
Εκείνος λέει: "Από όλα τα συστήματα, η δημοκρατία είναι η καλύτερη".
Όμως στη συνέχεια επισημαίνει ακριβώς εκείνο το ελάττωμα που ανέφερε ο Μάντισον.
Αν η αρχαία Αθήνα ήταν μια δημοκρατία για ελεύθερους ανθρώπους,
οι φτωχοί θα συσπειρώνονταν και θα έπαιρναν την ιδιοκτησία των πλουσίων.
Λοιπόν, μπροστά στο ίδιο δίλημμα, είχαν αντίθετες λύσεις.
Ο Αριστοτέλης πρότεινε αυτό που σήμερα θα ονομάζαμε "κράτος πρόνοιας".
Είπε: "Προσπαθήστε να μειώσετε την ανισότητα".
Άρα, ίδιο πρόβλημα, αντίθετες λύσεις.
Η μια είναι να μειωθεί η ανισότητα, και το πρόβλημα θα απαλειφθεί.
Και η άλλη είναι να μειωθεί η δημοκρατία.
Αν κοιτάξετε την Ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών...
Είναι ένας συνεχής αγώνας ανάμεσα σ' αυτές τις δυο τάσεις.
Μια τάση προς τη δημοκρατικοποίηση που προέρχεται κυρίως από τον πληθυσμό,
και υπάρχει αυτή η μόνιμη διαμάχη, με περιόδους οπισθοδρόμησης και προόδου.
Η δεκαετία του '60 για παράδειγμα ήταν μια περίοδος σημαντικής δημοκρατικοποίησης.
Τομείς του πληθυσμού που ήταν συνήθως...
Παθητικοί και απαθείς, οργανώθηκαν,
δραστηριοποιήθηκαν, άρχισαν να πιέζουν για τα αιτήματά τους.
Και ενεπλάκησαν όλο και περισσότερο στις λήψεις των αποφάσεων, τον ακτιβισμό κλπ.
Αυτό άλλαξε τη συνείδηση με πολλούς τρόπους.
Δικαιώματα των μειονοτήτων...
Αν η δημοκρατία σημαίνει ελευθερία, γιατί ο λαός μας δεν είναι ελεύθερος;
Αν η δημοκρατία σημαίνει δικαιοσύνη, γιατί δεν έχουμε δικαιοσύνη;
Αν η δημοκρατία σημαίνει ισότητα, γιατί δεν έχουμε ισότητα;
Δικαιώματα των γυναικών...
Αυτό το απάνθρωπο σύστημα εκμετάλλευσης θα αλλάξει,
αλλά μόνο αν το αναγκάσουμε εμείς να αλλάξει, και να το αναγκάσουμε μαζί.
Φροντίδα για το περιβάλλον...
Μια μοναδική μέρα στην αμερικανική ιστορία τελειώνει,
Μια μέρα που αφιερώθηκε σε μια πανεθνική προσπάθεια
της ανθρωπότητας να παλέψει για την επιβίωσή της.
Αντίθεση στην επιθετικότητα...
Απαντώ σ' εκείνους που μας επικρίνουν για τον πολεμικό χαρακτήρα της διαφωνίας μας
πως αν παίρνουν στα σοβαρά το νόμο και την τάξη,
θα έπρεπε πρώτα να τα παράσχουν στο λαό του Βιετνάμ,
στους δικούς μας μαύρους, και στους δικούς μας φτωχούς.
Έγνοια για τους άλλους ανθρώπους...
Μια μέρα πρέπει να θέσουμε το ερώτημα...
"Γιατί υπάρχουν 40 εκατομ. φτωχοί άνθρωποι στην Αμερική;"
Όταν αρχίσετε να κάνετε αυτή την ερώτηση,
θέτετε ένα ερώτημα σχετικά με το οικονομικό σύστημα,
σχετικά με μια ευρύτερη διανομή του πλούτου,
το ερώτημα για την αναδόμηση όλης της αμερικανικής κοινωνίας.
Όλα αυτά εξευγενίζουν την κοινωνία...
Και αυτό προκάλεσε μεγάλο φόβο.
Δεν περίμενα τη σφοδρότητα...
Θα έπρεπε να το είχα κάνει, αλλά δεν περίμενα τη σφοδρότητα της αντίδρασης
σ' αυτή την επίδραση εξευγενισμού της δεκαετίας των '60.
Δεν περίμενα τη σφοδρότητα της αντίδρασης σ' αυτό.
Την αρνητική αντίδραση.
ΑΡΧΗ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑΣ
Υπήρξε μια τεράστια, συγκεντρωμένη, οργανωμένη,
επιχειρηματική επίθεση που ξεκίνησε τη δεκαετία του '70,
που επιχειρούσε να απωθήσει τις προσπάθειες επίτευξης ισότητας,
που διαπέρασε τα χρόνια της διακυβέρνησης του Νίξον.
Τη βλέπετε σε πολλές πλευρές...
Στα δεξιά, τη βλέπετε σε πράγματα όπως το περιβόητο υπόμνημα Πάουελ...
Το οποίο έστειλε στο Εμπορικό Επιμελητήριο, το κυριότερο επιχειρηματικό λόμπι,
ο Πάουελ που αργότερα έγινε δικαστής στον Άρειο Πάγο...
Με την προειδοποίηση ότι οι επιχειρήσεις χάνουν τον έλεγχο πάνω στην κοινωνία...
Και ότι κάτι πρέπει να γίνει ώστε να αντικρουστούν αυτές οι δυνάμεις.
Φυσικά, εκείνος το θέτει ως θέμα άμυνας,
"Να αμυνθούμε ενάντια σε έξωθεν δυνάμεις."
Κανένα σκεπτόμενο άτομο δεν αμφισβητεί πως
το αμερικανικό οικονομικό σύστημα είναι υπό επίθεση.
Όμως αν το καλοκοιτάξετε, είναι μια έκκληση οι επιχειρήσεις
να χρησιμοποιήσουν τον έλεγχό τους πάνω στους πόρους
ώστε να διεξαγάγουν μια μαζική επίθεση να απωθηθεί αυτό το κύμα δημοκρατικοποίησης.
Η βασική υπόθεση αυτού του εγγράφου πως οι επιχειρήσεις κινδυνεύουν πολύ...
Και ότι είναι ήδη αργά...
Στην πλευρά των φιλελεύθερων, υπάρχει κάτι πολύ πανομοιότυπο.
Η πρώτη μεγάλη αναφορά της τριμελούς επιτροπής
ασχολείται μ' αυτό. Ονομάζεται "Η κρίση της δημοκρατίας".
Η τρίπλευρη επιτροπή είναι φιλελεύθεροι διεθνιστές...
Χαρακτηριστικό για το πού κλίνουν είναι το γεγονός ότι
σε γενικές γραμμές ήταν μέλη της διοίκησης του Κάρτερ.
Είχαν απηυδήσει με τις τάσεις δημοκρατικοποίησης της δεκαετίας του '60,
Και πίστευαν ότι πρέπει να αντιδράσουμε σ' αυτές.
Ανησυχούσαν πως αναπτυσσόταν μια "υπερβολική δημοκρατία".
Ομάδες του πληθυσμού που ήταν προηγουμένως παθητικές και υπάκουες,
αυτό που ενίοτε ονομάζεται "ειδικά συμφέροντα",
άρχιζαν να οργανώνονται και προσπαθούσαν να εισέλθουν στην πολιτική σκηνή.
Και είπαν: "Αυτό ασκεί υπερβολική πίεση στο κράτος".
"Το κράτος δεν μπορεί να ανταπεξέλθει σε όλες αυτές τις πιέσεις."
Συνεπώς χρειαζόταν να επιστρέψουν στην παθητικότητα και να αποπολιτικοποιηθούν.
Ιδιαίτερα ανησυχούσαν με όσα συνέβαιναν στη νεολαία.
"Οι νέοι γίνονται υπερβολικά ελεύθεροι και ανεξάρτητοι."
Κανείς μας δε θα προβεί στη βία.
Αν υπάρξει βία, θα είναι εξαιτίας της αστυνομίας.
Έτσι όπως το έθεταν, τα σχολεία, τα πανεπιστήμια, οι εκκλησίες είχαν αποτύχει.
Οι θεσμοί που ήταν υπεύθυνοι για τη "διαπαιδαγώγηση της νεολαίας".
Δική τους η διατύπωση, όχι δική μου.
Αν κοιτάξετε τη μελέτη τους, υπάρχει ένα συμφέρον που δεν αναφέρεται ποτέ.
Οι ιδιωτικές επιχειρήσεις.
Και αυτό βγάζει νόημα - αυτές δεν είναι ειδικό συμφέρον, είναι το εθνικό συμφέρον.
Περίπου εξ ορισμού. Άρα αυτές είναι εντάξει.
Τους επιτρέπεται να έχουν λόμπι, να αγοράζουν καμπάνιες,
να διορίζουν στελέχη στην κυβέρνηση, να παίρνουν αποφάσεις, είναι όλα εντάξει.
Οι υπόλοιποι, τα ειδικά συμφέροντα, ο γενικός πληθυσμός, πρέπει να υποταχθούν.
Αυτό λοιπόν είναι το φάσμα.
Αυτό είναι το επίπεδο της ιδεολογικής αρνητικής αντίδρασης.
Όμως η κυριότερη αντίδραση, που συγχρονιζόταν μ' αυτό...
Ήταν απλά ο επανασχεδιασμός της οικονομίας.
ΑΡΧΗ ΤΡΙΤΗ ΕΠΑΝΑΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ
Από τη δεκαετία του '70 υπάρχει μια συντονισμένη προσπάθεια
εκ μέρους των κυρίαρχων της ανθρωπότητας,
των ιδιοκτητών της κοινωνίας,
να μετατοπιστεί η οικονομία σε δυο κρίσιμες απόψεις.
Αφενός να αυξηθεί ο ρόλος των χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων,
τράπεζες, επενδυτικές εταιρείες, και πάει λέγοντας...
Ασφαλιστικές εταιρείες.
Μέχρι και το 2007, ακριβώς πριν από το τελευταίο κραχ,
κατείχαν κυριολεκτικά το 40% των εταιρικών κερδών...
Μακράν περισσότερα από ο,τιδήποτε άλλο στο παρελθόν.
Παλιά, τη δεκαετία του '50, καθώς και για πολλά χρόνια πιο πριν,
η οικονομία των Ηνωμένων Πολιτειών βασιζόταν κυρίως στην παραγωγή.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν το μεγάλο παραγωγικό κέντρο του κόσμου.
1950 - Αξία ως προς το ΑΕΠ: παραγωγή 28%, χρηματοοικονομικά: 11%
Τα χρηματοοικονομικά ιδρύματα αποτελούσαν ένα σχετικά μικρό κομμάτι της οικονομίας.
Και η δουλειά τους ήταν να διανείμουν αχρησιμοποίητα κεφάλαια,
όπως ας πούμε τραπεζικές αποταμιεύσεις, σε παραγωγικές δραστηριότητες.
Η τράπεζα πάντα έχει πρόχειρο ένα απόθεμα χρημάτων,
που έλαβε από τους μετόχους και τους καταθέτες.
Βασιζόμενη σ' αυτό το απόθεμα, η τράπεζα μπορεί να δώσει δάνεια.
Έτσι, εκτός του ότι προσφέρει ένα ασφαλές μέρος να κρατάμε τα λεφτά μας,
μια τράπεζα υπηρετεί την κοινωνία προσφέροντας πίστωση για διάφορους σκοπούς.
Ώστε ένας βιομήχανος να μπορέσει να πληρώσει
τους μισθούς σε περιόδους χαμηλών πωλήσεων,
ώστε ένας έμπορος να μπορέσει να μεγαλώσει και ανακαινίσει το κατάστημά του,
και για πολλούς άλλους καλούς λόγους, ο κόσμος πάντα χρειάζεται επιπλέον πίστωση
απ' όσο έχει άμεσα διαθέσιμη.
Αυτή είναι μια συμβολή στην οικονομία.
Καθιερώθηκε ένα ρυθμιστικό σύστημα.
Οι τράπεζες υπόκεινταν σε κανόνες.
Οι εμπορικές και οι επενδυτικές τράπεζες διαχωρίστηκαν,
μείωσαν τις ριψοκίνδυνες επενδύσεις τους που θα μπορούσαν να βλάψουν τους ιδιώτες.
Θυμηθείτε, δεν υπήρχαν χρηματοοικονομικά κραχ την περίοδο των κανόνων.
Μέχρι τη δεκαετία του '70 αυτό άλλαξε.
Ξεκίνησε να παρατηρείται μια τεράστια αύξηση στην εισροή κερδοσκοπικών κεφαλαίων.
Αστρονομική αύξηση.
Τεράστιες αλλαγές στον χρηματοοικονομικό τομέα.
Από παραδοσιακές τράπεζες προς ριψοκίνδυνες επενδύσεις,
περίπλοκα χρηματοοικονομικά εργαλεία, παιχνίδια με τα χρήματα κλπ.
Όλο και περισσότερο η βιομηχανία της χώρας δεν είναι η παραγωγή, τουλάχιστον όχι εδώ.
Η κυριότερη βιοτεχνία εδώ είναι οι μπίζνες.
Μπορείτε να το δείτε μέχρι και στην επιλογή των διευθυντών.
Ένας διευθυντής μιας μεγάλης αμερικανικής εταιρείας τη δεκαετία του '50 και του '60
πιθανότατα θα ήταν κάποιος μηχανικός, κάποιος που αποφοίτησε από το Πολυτεχνείο,
ίσως με πτυχίο στο βιομηχανικό σχεδιασμό...
Πιο πρόσφατα, οι διευθυντές και οι κορυφαίες διοικητικές θέσεις
είναι άτομα που προέρχονται από σχολές διοίκησης,
που έχουν μάθει τα διάφορα χρηματο- οικονομικά κολπάκια, κλπ.
Μέχρι τη δεκαετία του '70,
η Τζένεραλ Ηλέκτρικ, ας πούμε, μπορούσε να έχει μεγαλύτερα κέρδη
παίζοντας με το χρήμα, απ' ό,τι θα μπορούσατε, παράγοντας κάτι στις ΗΠΑ.
Πρέπει να θυμάστε ότι η Τζένεραλ Ηλέκτρικ
ουσιαστικά είναι ένα χρηματοοικονομικό ίδρυμα τη σήμερον ημέρα.
Βγάζει τα μισά της κέρδη απλά μετακινώντας χρήματα πέρα δώθε με περίπλοκους τρόπους.
Και δεν είναι ξεκάθαρο αν κάνουν ο,τιδήποτε
που έχει κάποια αξία για την οικονομία.
Άρα αυτό είναι ένα φαινόμενο, αυτό που αποκαλούμε χρηματοποίηση της οικονομίας.
Πακέτο μ' αυτό πάει και η υπεράκτια μετατόπιση της παραγωγής.
Το εμπορικό σύστημα ανακατασκευάστηκε με τον ξεκάθαρο σκοπό
να έρθουν σε ανταγωνιστικές θέσεις μεταξύ τους οι εργαζόμενοι ανά τον κόσμο.
Και αυτό οδήγησε στην μείωση του εισοδηματικού μεριδίου
που αναλογεί στους εργαζόμενους.
Αυτό είναι ιδιαίτερα εξόφθαλμο στις ΗΠΑ, όμως συμβαίνει σε όλο τον κόσμο.
Αυτό σημαίνει ότι ένας Αμερικανός εργαζόμενος ανταγωνίζεται
τον εργαζόμενο στην Κίνα που υπόκειται σε υπερ-εκμετάλλευση.
Την ίδια ώρα, επαγγελματίες με υψηλές αποδοχές προστατεύονται.
Δεν εξωθούνται σε ανταγωνισμό με τον υπόλοιπο κόσμο. Κάθε άλλο.
Και φυσικά, το κεφάλαιο είναι ελεύθερο να κινείται.
Οι εργαζόμενοι δεν είναι ελεύθεροι να μετακινούνται,
ούτε η εργασία, αλλά το κεφάλαιο - ναι.
Για να επανέλθουμε στους κλασικούς όπως ο Άδαμ Σμιθ,
όπως παρατήρησε εκείνος, η ελεύθερη κυκλοφορία της εργασίας
είναι η βάση οποιουδήποτε συστήματος ελεύθερου εμπορίου.
Όμως οι εργαζόμενοι είναι ουσιαστικά εγκλωβισμένοι.
Οι πλούσιοι και οι προνομιούχοι προστατεύονται,
και έτσι προκύπτουν οι προφανείς επιπτώσεις.
Και αυτές έχουν αναγνωριστεί, και μάλιστα, έχουν επαινεθεί κιόλας.
Οι πολιτικές σχεδιάζονται με σκοπό να αυξηθεί η ανασφάλεια.
Ο Άλαν Γκρίνσπαν, όταν κατέθεσε μπροστά στο Κογκρέσο,
εξήγησε την επιτυχία του στη διαχείριση της οικονομίας...
Με το ότι βασίστηκε στην επονομαζόμενη "μεγαλύτερη ανασφάλεια των εργαζόμενων".
Ένας τυπικός περιορισμός στις αυξήσεις των μισθών παρατηρείται εδώ και κάποια χρόνια,
αλλά όπως περιέγραψα λεπτομερώς στην κατάθεσή μου τον προηγούμενο μήνα,
πιστεύω ότι η εργασιακή ανασφάλεια έχει παίξει τον κυρίαρχο ρόλο.
Αν κρατήσεις τους εργαζόμενους σε ανασφάλεια, θα είναι υπό έλεγχο.
Δεν πρόκειται να ζητήσουν, ας πούμε, αξιοπρεπείς μισθούς...
Ή αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας...
Ή την δυνατότητα ελεύθερης συναναστροφής, που σημαίνει να ενώνονται σε συνδικάτα.
Για τους κυρίαρχους της ανθρωπότητας, αυτό είναι καλό. Βγάζουν τα κέρδη τους.
Όμως για τον πληθυσμό, αυτό είναι καταστροφικό.
Αυτές οι δυο εξελίξεις, η στροφή στα χρηματοοικονομικά και η μεταφορά υπερακτίως
αποτελούν μέρος σ' αυτό που οδήγησε στον φαύλο κύκλο
της συγκέντρωσης πλούτου και της συγκέντρωσης δύναμης.
Είμαι ο Νόαμ Τσόμσκι και είμαι στη σχολή στο ΜΙΤ,
και έχω αρχίσει και ασχολούμαι όλο και περισσότερο
σε αντιπολεμικές δραστηριότητες τα τελευταία χρόνια.
Ο Νόαμ Τσόμσκι έχει αποκτήσεις δυο διεθνείς φήμες.
Η γνωστότερη είναι ενός από τους εθνικούς ηγέτες
της αμερικανικής αντίστασης στον πόλεμο στο Βιετνάμ.
Η βαθύτερη είναι ως καθηγητής γλωσσολογίας,
που, πριν κλείσει τα 40, είχε μεταμορφώσει τη φύση του αντικειμένου του.
Ταυτίζεστε με τη νέα αριστερά, ό,τι και να σημαίνει αυτό.
Οπωσδήποτε έχετε υπάρξει ακτιβιστής, αλλά και συγγραφέας.
Ο καθ. Νόαμ Τσόμσκι...
φιγουράρει σε όλες τις λίστες ως ένας από τους
λίγους κορυφαίους ήρωες της νέας αριστεράς.
Μια θέση που κατέκτησε υιοθετώντας τα τελευταία δύο ή τρία χρόνια
μια σειρά από ακλόνητες πεποιθήσεις
και απορρίπτοντας το λιγότερο την αμερικανική εξωτερική πολιτική,
και την ίδια την Αμερική, το περισσότερο.
Βασικά αυτή η ιδέα αντιαμερικανισμού είναι μια αρκετά ενδιαφέρουσα ιδέα.
Είναι βασικά μια ιδέα ολοκληρωτισμού.
Δε χρησιμοποιείται σε ελεύθερες κοινωνίες.
Δηλαδή, αν κάποιος στην Ιταλία, ας πούμε, ασκεί κριτική στον Μπερλουσκόνι,
ή τη διαφθορά του ιταλικού κράτους κλπ, δεν τον αποκαλούν αντι-Ιταλό.
Τουναντίον, αν τον έλεγαν έτσι, ο κόσμος θα ξεραινόταν στα γέλια
στους δρόμους της Ρώμης ή του Μιλάνου.
Σε ολοκληρωτικά κράτη, αυτή η ιδέα χρησιμοποιείται.
Έτσι στην παλιά Σοβιετική Ένωση οι αντι- φρονούντες αποκαλούνταν αντισοβιετικοί.
Αυτή ήταν η χειρότερη καταδίκη.
Στη στρατιωτική δικτατορία τη Βραζιλίας τους αποκαλούσαν αντιβραζιλιάνους.
Είναι αλήθεια πως σχεδόν σε κάθε κοινωνία
οι κριτικοί δυσφημίζονται ή κακομεταχειρίζονται...
Με διαφορετικούς τρόπους, ανάλογα με τη φύση της κοινωνίας.
Πχ στη Σοβιετική Ένωση ο Βάτσλαβ Χάβελ θα είχε φυλακιστεί.
Σε μια χώρα, εξαρτώμενη από τις ΗΠΑ, όπως το Σαλβαντόρ, την ίδια ώρα,
κρατικές τρομοκρατικές δυνάμεις, ελεγχόμενες από τις ΗΠΑ,
θα είχαν τινάξει τα μυαλά των ομολόγων του.
Σε άλλες κοινωνίες πάλι, απλά τους κατα- δικάζουν ή διαβάλλουν και πάει λέγοντας.
Στις ΗΠΑ, ένας από τους όρους της προσβολής είναι "αντιαμερικανός".
Υπάρχουν μερικά ακόμα, όπως το "μαρξιστής."
Υπάρχει μια ευρεία γκάμα προσβλητικών όρων.
Όμως στις Ηνωμένες Πολιτείες υπάρχει πολύ υψηλός βαθμός ελευθερίας.
Οπότε, έστω και σε δυσφήμησε κάποιος κομισάριος, ποιος νοιάζεται;
Προχωράς ακάθεκτος, και κάνεις τη δουλειά σου έτσι και αλλιώς.
Αυτές οι ιδέες εγείρονται μόνο σε έναν πολιτισμό όπου, αν ασκείς κριτική
στην εξουσία του κράτους, και όταν λέω κράτος, εννοώ...
Γενικότερα, όχι μόνο την κυβέρνηση, αλλά και την κρατική εταιρική εξουσία,
Αν ασκείς κριτική στην συγκεντρωμένη εξουσία, καταφέρεσαι κατά της κοινωνίας,
Καταφέρεσαι κατά του λαού.
Και είναι καταπληκτικό το ότι αυτό χρησιμοποιείται στις ΗΠΑ.
Και μάλιστα, απ' όσο ξέρω, είναι η μόνη δημοκρατική κοινωνία
όπου αυτή η ιδέα δεν γίνεται απλά περίγελος.
Είναι σημάδι των στοιχείων του ελιτιστικού πολιτισμού που είναι αρκετά άσχημα.
ΑΡΧΗ ΤΕΤΑΡΤΗ: ΜΕΤΑΤΟΠΙΣΗ ΤΟΥ ΒΑΡΟΥΣ
Το αμερικάνικο όνειρο, όπως πολλά άλλα ιδεώδη,
ήταν εν μέρει συμβολικό, εν μέρει πραγματικό.
Και έτσι τις δεκαετίες του '50 και '60, ας πούμε, υπήρξε
η μεγαλύτερη περίοδος ανάπτυξης στην οικονομική ιστορία της Αμερικής.
Η χρυσή εποχή.
Ήταν μια ανάπτυξη αρκούντως ισότιμη, ώστε το κατώτερο 1/5 του πληθυσμού
βελτιωνόταν περίπου το ίδιο με το υψηλότερο 1/5.
Και υπήρξαν και κάποια μέτρα κρατικής πρόνοιας,
που βελτίωσαν τη ζωή για μεγάλο μέρος του πληθυσμού.
Ήταν εφικτό, για παράδειγμα, ένας μαύρος εργάτης
να βρει μια αξιοπρεπή δουλειά σε ένα εργοστάσιο αυτοκινήτων,
να αγοράσει σπίτι, αυτοκίνητο, να στείλει τα παιδιά του στο σχολείο, κλπ.
Και αυτό ισχύει για όλους.
Όταν οι ΗΠΑ ήταν κυρίως ένα παραγωγικό κέντρο,
χρειαζόταν να ανησυχούν για τους δικούς τους καταναλωτές... Εδώ...
Είναι περιβόητη η αύξηση του μισθού που έδωσε ο Χένρι Φορντ στους εργάτες του
ώστε να είναι σε θέση να αγοράσουν αυτοκίνητα.
Όταν μετακινείσαι προς μια διεθνή "πλουτονομία,"
όπως αρέσκονται να την αποκαλούν οι τράπεζες...
Το μικρό ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού που συσσωρεύει όλο και μεγαλύτερο πλούτο...
Η μοίρα των Αμερικανών καταναλωτών δεν αποτελεί και μεγάλη έγνοια,
επειδή οι περισσότεροι από αυτούς
δε θα καταναλώνουν τα δικά σου προϊόντα έτσι και αλλιώς.
Τουλάχιστον όχι σε μαζική κλίμακα.
Οι στόχοι σου είναι το κέρδος το επόμενο τρίμηνο,
Ακόμα και αν αυτό βασίζεται σε χρηματοοικονομικά μαγειρέματα...
Υψηλές απολαβές, υψηλά μπόνους...
υπεράκτια παραγωγή, αν χρειάζεται,
και παραγωγή για τις πλούσιες τάξεις εδώ
και για τους ομολόγους τους στο εξωτερικό.
Και με τους υπόλοιπους τι γίνεται;
Λοιπόν, αρχίζει να χρησιμοποιείται και γι' αυτούς ένας όρος.
Τους ονομάζουν "πρεκάριατ"...
Που σημαίνει επισφαλές προλεταριάτο.
Οι εργαζόμενοι του κόσμου που έχουν όλο και επισφαλέστερες ζωές.
Και αυτό σχετίζεται με τη γενική στάση προς τη χώρα.
Κατά την περίοδο της μεγάλης άνθισης της οικονομίας...
Τις δεκαετίες του'50 και του '60, αλλά ουσιαστικά, νωρίτερα...
Οι φόροι στους πλούσιους ήταν πολύ υψηλότεροι.
Οι φόροι στις εταιρείες ήταν πολύ υψηλότεροι.
Οι φόροι στα μερίσματα ήταν πολύ υψηλότεροι.
Απλά οι φόροι στον πλούτο ήταν πολύ υψηλότεροι.
Το φορολογικό σύστημα έχει επανασχεδιαστεί,
έτσι ώστε οι φόροι που πληρώνουν οι πολύ πλούσιοι να μειωθούν.
Και αντίστοιχα, το φορολογικό φορτίο στον υπόλοιπο πληθυσμό έχει αυξηθεί.
ΚΛΙΜΑΚΑ ΦΟΡΟΛΟΓΗΣΗΣ ΥΨΗΛΑ/ΧΑΜΗΛΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ
Τώρα η μεταβολή είναι προς την προσπάθεια να διατηρηθούν οι φόροι
μόνο στους μισθούς και στην κατανάλωση...
Που ισχύουν για τους πάντες, και όχι, ας πούμε,
σε μερίσματα, που πηγαίνουν μόνο στους πλούσιους.
Οι αριθμοί είναι αρκετά σοκαριστικοί.
Υπάρχει ένα πρόσχημα... Φυσικά, πάντα υπάρχει ένα πρόσχημα.
Το πρόσχημα εν προκειμένω είναι πως αυτό αυξάνει τις επενδύσεις και τις δουλειές.
Όμως δεν υπάρχει κανένα στοιχείο ως προς αυτό.
Αν θέλεις να αυξήσεις τις επενδύσεις, δώσε λεφτά στους φτωχούς και τους εργαζόμενους.
Αυτοί πρέπει να κρατηθούν ζωντανοί, οπότε ξοδεύουν το εισόδημά τους.
Αυτό διεγείρει την παραγωγή, τις επενδύσεις,
οδηγεί σε αύξηση της απασχόλησης, και πάει λέγοντας.
Αν είσαι ιδεολόγος για τους κυρίαρχους, προωθείς μια διαφορετική γραμμή.
Που αυτή τη στιγμή είναι σχεδόν παράλογη, εδώ που τα λέμε.
Τα λεφτά αναβλύζουν από τις τσέπες των εταιρειών.
Έτσι στην πραγματικότητα η Τζένεραλ Ηλέκτρικ
πληρώνει μηδέν φόρους και έχει τεράστια κέρδη
Ας τους αφήσουμε να πάνε τα κέρδη κάπου αλλού,
να τα μεταθέσουμε, αλλά όχι να πληρώσουν φόρους.
Και αυτό είναι σύνηθες.
Οι μεγαλύτερες αμερικανικές εταιρείες μετέφεραν
το βάρος της συντήρησης της κοινωνίας στον υπόλοιπο πληθυσμό.
ΑΡΧΗ ΠΕΜΠΤΗ: ΕΠΙΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ
Η αλληλεγγύη είναι αρκετά επικίνδυνη.
Και από την οπτική γωνιά των κυρίαρχων, υποτίθεται
ότι θα νοιάζεσαι μόνο για τον εαυτό σου.
Όχι και για τους άλλους.
Αυτό διαφέρει αρκετά από τη στάση όσων ισχυρίζονται
ότι είναι οι ήρωές τους, όπως ο Άδαμ Σμιθ.
Ο οποίος βάσισε όλη την προσέγγισή του προς την οικονομία στην αρχή ότι
η συμπόνοια είναι ένα κοινό ανθρώπινο στοιχείο,
όμως αυτό πρέπει να εκδιωχθεί από το μυαλό των ανθρώπων.
Πρέπει να νοιάζεσαι μόνο για τον εαυτό σου, να ακολουθείς το ελεεινό ρητό
"Μη νοιάζεσαι για τους άλλους".
Που είναι εντάξει για τους πλούσιους και ισχυρούς,
αλλά είναι καταστροφικό για όλους τους άλλους.
Έχει χρειαστεί μεγάλη προσπάθεια ώστε αυτά τα βασικά
ανθρώπινα αισθήματα να φύγουν από το μυαλό τους.
Και το παρατηρούμε σήμερα στο σχεδιασμό της πολιτικής.
Για παράδειγμα, στην επίθεση κατά της κοινωνικής ασφάλισης.
Οι κοινωνική ασφάλιση βασίζεται σε μια αρχή.
Βασίζεται στην αρχή της αλληλεγγύης.
Αλληλεγγύη, νοιάξιμο για τους άλλους.
Η κοινωνική ασφάλεια σημαίνει, "Πληρώνω φόρο μισθοδοσίας...
έτσι ώστε η χήρα στην άλλη άκρη της πόλης να έχει κάτι για να ζήσει."
Μεγάλο μέρος του πληθυσμού επιβιώνει κατ' αυτόν τον τρόπο.
Αυτό δεν έχει χρησιμότητα για τους πολύ πλούσιους,
συνεπώς υπάρχει μια συντονισμένη προσπάθεια να το καταστρέψουν.
Ένας από τους τρόπους είναι μέσω μείωσης των κονδυλίων.
Θέλεις να καταστρέψεις ένα σύστημα; Πρώτα αφαίρεσέ του τους πόρους.
Τότε θα πάψει να λειτουργεί. Ο κόσμος θα εξαγριωθεί. Θα θέλουν κάτι άλλο.
Είναι μια τυπική τεχνική για την ιδιωτικοποίηση ενός συστήματος.
Το βλέπουμε στην επίθεση κατά του δημόσιου σχολείου.
Το δημόσιο σχολείο βασίζεται στην αρχή της αλληλεγγύης.
Τα δικά μου παιδιά δεν είναι πια στο σχολείο, έχουν μεγαλώσει.
Όμως η αρχή της αλληλεγγύης λέει,
"Ευχαρίστως πληρώνω φόρους ώστε το παιδί που μένει απέναντι να πάει σχολείο."
Αυτό είναι ένα φυσιολογικό ανθρώπινο συναίσθημα.
Πρέπει να το βγάλεις αυτό από το μυαλό των ανθρώπων.
"Δεν έχω παιδιά που πηγαίνουν σχολείο. Γιατί να πληρώνω φόρους;
Ιδιωτικοποιήστε το." Και πάει λέγοντας.
Το δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα, από το νηπιαγωγείο μέχρι την ανώτατη εκπαίδευση,
βρίσκεται υπό άγρια επίθεση.
Αυτό είναι ένα από τα κοσμήματα της αμερικανικής κοινωνίας.
Ξαναγυρνάς στην Χρυσή Εποχή...
Στην περίοδο της μεγάλης άνθισης, τις δεκαετίες του '50 και '60.
Πολλά από εκείνα βασίζονται στην δωρεάν δημόσια εκπαίδευση.
Ένα από τα αποτελέσματα του Β' Παγκόσμιου Πολέμου
ήταν ο νόμος για τα δικαιώματα των βετεράνων.
Που τους έδωσε δυνατότητα (και να θυμάστε ότι τότε ήταν μεγάλο μέρος του πληθυσμού)
να πάνε στο πανεπιστήμιο, που διαφορετικά δε θα μπορούσαν να το κάνουν.
Ουσιαστικά μορφώθηκαν δωρεάν.
Όπου μια κοινωνία, ένα κράτος ή ένα έθνος...
Επενδύει με θάρρος ένα σημαντικό μέρος των πόρων του στην εκπαίδευση...
Η επένδυση πάντοτε επιστρέφει υπό μορφή καλύτερων επιχειρήσεων
και υψηλότερου επίπεδου ζωής.
Οι ΗΠΑ ηγούνταν στην ανάπτυξη μιας εκτεταμένης,
μαζικής δημόσιας εκπαίδευσης σε κάθε επίπεδο.
Πλέον, σε περισσότερες από τις μισές πολιτείες, η περισσότερη χρηματοδότηση
για τα πανεπιστήμια προέρχεται από δίδακτρα, όχι από το κράτος.
Αυτή είναι μια ριζική αλλαγή,
και είναι ένα τρομερό βάρος στους ώμους των φοιτητών.
Σημαίνει ότι οι φοιτητές, αν δεν προ- έρχονται από πολύ πλούσιες οικογένειες,
θα φύγουν από το πανεπιστήμιο με τεράστια χρέη.
Και αν έχεις μεγάλα χρέη, είσαι παγιδευμένος.
Ίσως ήθελες να γίνεις δικηγόρος δημοσίου,
όμως θα χρειαστεί να πας σε γραφείο εταιρικού δικαίου
για να ξεπληρώσεις αυτά τα χρέη, και μόλις αποτελέσεις μέρος της κουλτούρας
δεν πρόκειται να φύγεις ξανά από εκεί.
Και αυτό είναι αλήθεια σε όλα τα επίπεδα.
Τη δεκαετία του 1950 η κοινωνία ήταν πολύ πιο φτωχή απ' ό,τι είναι σήμερα,
μπορούσε εντούτοις να διαχειριστεί εύκολα
μια ουσιαστικά δωρεάν μαζική δημόσια ανώτατη εκπαίδευση.
Σήμερα, μια πολύ πλουσιότερη κοινωνία ισχυρίζεται
ότι δεν έχει τους απαιτούμενους πόρους.
Αυτά είναι μόνο όσα συμβαίνουν ακριβώς μπροστά στα μάτια μας.
Αυτή είναι η γενικευμένη επίθεση σε αρχές, που...
Όχι μόνο είναι ανθρώπινες, αλλά αποτελούν τη βάση
της ευημερίας και της υγείας αυτής της κοινωνίας.
ΑΡΧΗ ΕΚΤΗ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΩΝ
Αν κοιτάξετε την ιστορία των ρυθμίσεων,
ας πούμε τη ρύθμιση των σιδηροδρόμων, των χρηματοοικονομικών, και ούτε καθεξής,
θα ανακαλύψετε ότι συνήθως... είτε εισάγεται από...
Τη συγκέντρωση κεφαλαίων που ρυθμίζονται, είτε υποστηρίζεται από αυτά.
Και ο λόγος είναι ότι εκείνοι γνωρίζουν πως...
αργά ή γρήγορα, μπορούν να ελέγξουν τους ρυθμιστές.
Και αυτό καταλήγει στην επονομαζόμενη "ρυθμιστική αιχμαλωσία."
Οι επιχειρήσεις που υπόκεινται στη ρύθμιση
στην πραγματικότητα ελέγχουν τους ρυθμιστές.
Τα λόμπι των τραπεζών στην πραγματικότητα
γράφουν τους νόμους της οικονομικής ρύθμισης.
Μέχρι τέτοια άκρα φτάνει.
Και αυτό συνέβαινε σε όλη την Ιστορία, ξανά και ξανά.
Είναι μια αρκετά φυσιολογική τάση όταν κοιτάξει κανείς τη διανομή της δύναμης.
Ένα από τα πράγματα που διογκώθηκαν τρομερά τη δεκαετία των 1970 είναι τα λόμπι.
Καθώς ο επιχειρηματικός κόσμος κινήθηκε απότομα,
προσπαθώντας να ελέγξει τη νομοθέτηση.
Ο επιχειρηματικός κόσμος είχε ταραχτεί αρκετά
από την πρόοδο στην κοινωνική πρόνοια τη δεκαετία του '60,
και ιδιαίτερα από τον Ρίτσαρντ Νίξον.
Δεν έχει γίνει καλά κατανοητό, αλλά εκείνος ήταν ο τελευταίος πρόεδρος της New Deal.
Και αυτό θεωρήθηκε ταξική προδοσία.
Κατά την διακυβέρνηση του Νίξον πέρασε η νομοθεσία για την ασφάλεια του καταναλωτή,
οι ρυθμίσεις για την ασφάλεια και την υγεία στους εργασιακούς χώρους,
η υπηρεσία για την προστασία του περιβάλλοντος...
Αυτό φυσικά δεν άρεσε στον επιχειρηματικό κόσμο.
Δεν τους άρεσαν οι υψηλοί φόροι. Δεν τους άρεσαν οι ρυθμίσεις.
Και ξεκίνησαν μια συντονισμένη προσπάθεια να τα παρακάμψουν αυτά.
Τα λόμπι αυξήθηκαν κατακόρυφα. Η απορρύθ- μιση ξεκίνησε με πραγματική σφοδρότητα.
Δεν υπήρχαν οικονομικά κραχ τις δεκαετίες του '50 και '60,
επειδή ο ρυθμιστικός μηχανισμός της Νέας Συμφωνίας (New Deal) ακόμα λειτουργούσε.
Καθώς άρχισε η αποδόμησή του κάτω από τις επιχειρηματικές και πολιτικές πιέσεις,
παρατηρούνται όλο και περισσότερα κραχ.
Και αυτό συνεχίζεται όλα τα χρόνια.
Τη δεκαετία του '70 είναι το ξεκίνημα.
Τη δεκαετία του '80 πραγματικά απογειώνεται.
Ζητήθηκε από το Κογκρέσο να εγκρίνει εγγύηση γ
για ομοσπονδιακό δάνειο στην αυτοκινητο- βιομηχανία ύψους έως και 1,5 δις δολάρια.
Όλα αυτά είναι αρκετά ασφαλή,
αρκεί να ξέρεις ότι η κυβέρνηση θα τρέξει να σε σώσει.
Πάρτε για παράδειγμα τον Ρέιγκαν. Αντί να τους αφήσει να πληρώσουν το τίμημα,
ο Ρέιγκαν διέσωσε τις τράπεζες όπως την Continental Illinois,
η μεγαλύτερη διάσωση στην αμερικανική ιστορία μέχρι εκείνη την στιγμή.
Ουσιαστικά τελείωσε τη θητεία του με μια τεράστια οικονομική κρίση,
την κρίση των ιδρυμάτων Αποταμιεύσεων και Δανείων (Α&Δ).
Και η κυβέρνηση κινήθηκε και τα διέσωσε.
Ο πρόεδρος Μπους υπέγραψε σήμερα το νόμο διάσωσης 300 δις δολαρίων για τα Α&Δ.
Το 1999 οι ρυθμίσεις αποξηλώθηκαν,
ώστε να διαχωριστούν οι εμπορικές τράπεζες από τις επενδυτικές τράπεζες.
Στη συνέχεια ήρθε η διάσωση του Μπους και του Ομπάμα.
Η Βear Stearns τρέχει στην κυβέρνηση με την ελπίδα να σωθεί...
Ο πρόεδρος Μπους υπερασπίστηκε σήμερα την απόφαση για τη διάσωση της Citigroup...
Οι τράπεζες Fannie Mae και η Freddie Mac
έχουν ζητήσει συνολικά άλλα 3 δις δολάρια...
Αυτή η διάσωση μπορεί να διογκωθεί ακόμα περισσότερο, σημαδεύοντας
τα όλο και βαθύτερα προβλήματα στην οικονομία των ΗΠΑ.
Και ήδη χτίζουν τις βάσεις για την επόμενη.
Κάθε φορά ο φορολογούμενος καλείται να διασώσει αυτούς που δημιούργησαν την κρίση,
όλο και περισσότερο τα μεγαλύτερα χρηματοοικονομικά ιδρύματα.
Σε μια καπιταλιστική οικονομία, κανείς δε θα το έκανε αυτό.
Σε ένα καπιταλιστικό σύστημα αυτό θα αφάνιζε
τους επενδυτές που έκαναν επισφαλείς επενδύσεις.
Όμως οι πλούσιοι και οι ισχυροί δε θέλουν ένα καπιταλιστικό σύστημα.
Θέλουν να είναι σε θέση να τρέξουν στο υπερπροστατευτικό κράτος,
μόλις μπλέξουν, και να διασωθούν από το φορολογούμενο.
Αυτό είναι το επονομαζόμενο "πολύ μεγάλος για να αποτύχει."
Υπάρχουν βραβευμένοι με Νόμπελ οικονομολόγοι
οι οποίοι διαφωνούν σφόδρα με την πορεία που ακολουθούμε.
Άνθρωποι σαν τον Τζο Στίγκλιτς, τον Πολ Κρούγκμαν, και άλλοι,
Και κανείς δεν επιχείρησε καν να τους προσεγγίσει.
Οι άνθρωποι που επελέγησαν για να διορθώσουν την κρίση
ήταν εκείνοι που τη δημιούργησαν.
Η παρέα του Ρόμπιν Ρούμπιν (πρώην Υπ. Οικονομικών) και της Goldman Sachs.
Αυτοί δημιούργησαν την κρίση... Και είναι τώρα πιο ισχυροί από ποτέ.
Είναι τυχαίο αυτό;
Όχι όταν επιλέγεις αυτούς τους ανθρώπους για να φτιάξουν ένα οικονομικό σχέδιο.
Τι περίμενες ότι θα συνέβαινε;
Την ίδια ώρα, για τους φτωχούς, ας αφήσουμε να ισχύσουν οι αρχές των αγορών.
Μην περιμένετε καμιά βοήθεια από την κυβέρνηση.
Η κυβέρνηση είναι το πρόβλημα, όχι η λύση, και ούτω καθεξής.
Αυτό στην ουσία είναι νεοφιλελευθερισμός.
Έχει αυτό το δυικό χαρακτήρα που αναγάγεται κατευθείαν στην οικονομική ιστορία.
Μια σειρά κανόνων για τους πλούσιους.
Οι ακριβώς αντίθετοι κανόνες για τους φτωχούς.
Τίποτα που να εκπλήσσει σ' αυτό το γεγονός.
Είναι ακριβώς η δυναμική που θα περίμενε κανείς.
Αν ο λαός επιτρέψει να προχωρήσει,
αυτό θα συνεχιστεί έτσι, μέχρι το επόμενο κραχ,
που είναι τόσο πολύ αναμενόμενο, ώστε τα πιστωτικά ιδρύματα
που εκτιμάνε το καθεστώς των εταιρειών,
πλέον συμπεριλαμβάνουν στους υπολογισμούς τους
τη διάσωση από τους φορολογούμενους που αναμένουν να επέλθει μετά το επόμενο κραχ.
Που σημαίνει ότι οι επωφελούμενοι από αυτές τις πιστοληπτικές βαθμολογήσεις,
όπως οι μεγάλες τράπεζες,
μπορούν να δανειστούν χρήματα φθηνότερα, να εκδιώξουν μικρότερους ανταγωνιστές...
Και επιτυγχάνεται όλο και μεγαλύτερη συγκέντρωση.
Όπου και να κοιτάξεις, οι πολιτικές σχεδιάζονται έτσι.
Που δε θα έπρεπε να αποτελεί καμιά έκπληξη για κανέναν απολύτως.
Αυτό συμβαίνει όταν δίνεις εξουσία στα χέρια μιας μικρής μερίδας πλουσίων,
που έχουν αφοσιωθεί στο να αυξάνουν τη δική τους εξουσία, όπως θα περίμενε κανείς.
ΑΡΧΗ ΕΒΔΟΜΗ ΜΑΓΕΙΡΕΜΑ ΕΚΛΟΓΩΝ
Η συγκέντρωση του πλούτου παράγει συγκέντρωση πολιτικής δύναμης,
που ισχύει ειδικά καθώς το κόστος των εκλογών εκτοξεύεται.
Που εξωθεί τα πολιτικά κόμματα στο τσεπάκι των μεγαλύτερων εταιρειών.
Η απόφαση "Ένωση Πολιτών κατά της Ομοσπ. Επιτροπής Εκλογών", τον Ιανουάριο του 2009,
είναι μια πολύ σημαντική απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου.
Έχει όμως μια προϊστορία, και πρέπει να τη λάβετε υπόψη.
Η 14η Τροποποίηση έχει μια διάταξη που λέει:
"Τα δικαιώματα κανενός ατόμου δεν μπορούν να καταπατηθούν
χωρίς τη δέουσα νομική διαδικασία."
Και η πρόθεση, πασιφανώς, ήταν να προστατευτούν οι απελευθερωμένοι σκλάβοι
Εννοεί, "Εντάξει, έχουν την προστασία του νόμου."
Δε νομίζω να έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ για απελευθερωμένους σκλάβους, ή μόνο οριακά.
Σχεδόν αμέσως άρχισε να εφαρμόζεται για επιχειρήσεις, εταιρείες.
Τα δικαιώματά τους δεν μπορούν να καταπα- τηθούν χωρίς τη δέουσα νομική διαδικασία.
Και έτσι σταδιακά απέκτησαν καθεστώς ατόμου υπό το νόμο.
Οι εταιρείες είναι πλάσματα δικαίου που δημιουργήθηκαν από το κράτος.
Ίσως είναι καλά, ίσως είναι κακά,
όμως να αποκαλούνται άτομα είναι λίγο εξοργιστικό.
Οπότε απέκτησαν ατομικά δικαιώματα πριν από περίπου έναν αιώνα,
και αυτό επεκτάθηκε και σε όλο τον εικοστό αιώνα.
Έδωσαν στις εταιρείες πολύ μεγαλύτερα δικαιώματα απ' ό,τι έχουν οι πολίτες.
Οπότε αν η Τζένεραλ Μότορς, ας πούμε, επενδύσει στο Μεξικό,
αποκτάνε εθνικά δικαιώματα, τα δικαιώματα μιας μεξικανικής επιχείρησης.
Ενώ η ιδέα του ατόμου επεκτάθηκε ώστε να περιλαμβάνει και εταιρείες,
παράλληλα περιορίστηκε.
Αν πάρετε κυριολεκτικά την 14η Τροπολογία,
τότε κανένας αλλοδαπός χωρίς χαρτιά δεν μπορεί
να στερηθεί τα δικαιώματά του, αν είναι άτομο.
Αλλοδαποί χωρίς χαρτιά που ζουν εδώ και χτίζουν τα κτίριά σας,
καθαρίζουν το γρασίδι σας, κλπ κλπ, δεν είναι άτομα...
Όμως η Τζένεραλ Ηλέκτρικ είναι άτομο, ένα αθάνατο, υπερδύναμο άτομο.
Αυτή η διαστροφή της στοιχειώδους ηθικής...
Και της προφανούς σημασίας του νόμου είναι αρκετά απίστευτη.
Τη δεκαετία του '70 τα δικαστήρια απο- φάσισαν ότι τα λεφτά είναι μορφή έκφρασης.
Buckley κατά Valeo (άρση του ορίου στη χρηματοδότηση για εκλογές).
Και στη συνέχεια έχουμε "Ένωση Πολιτών κατά της Ομοσπ. Επιτροπής Εκλογών".
Που λέει ότι το δικαίωμα ελευθερίας του λόγου των εταιρειών
δηλαδή να ξοδεύουν όσα λεφτά θέλουν, δεν μπορεί να περιοριστεί.
Κοιτάξτε τι σημαίνει αυτό.
Σημαίνει ότι οι εταιρείες που ουσιαστικά αγόραζαν τις εκλογές έτσι και αλλιώς,
είναι πλέον ελεύθερες να το κάνουν χωρίς ουσιαστικά κανέναν περιορισμό.
Αυτή είναι μια τεράστια επίθεση στα υπολείμματα της δημοκρατίας.
Έχει μεγάλο ενδιαφέρον να διαβάσει κανείς τις αποφάσεις,
όπως η αποφασιστική ψήφος του δικαστή Κένεντι.
Η απόφασή του έλεγε "Να, κοιτάξτε, στο κάτω κάτω,
"Το τηλεοπτικό κανάλι CBS έχει ελευθερία λόγου, και είναι εταιρεία,
Γιατί να μην μπορεί και η Τζένεραλ Ηλέκτρικ να ξοδεύει όσα λεφτά θέλει;"
Είναι αλήθεια ότι στο CBS έχει δοθεί ελευθερία του λόγου,
όμως σαν σταθμός υποτίθεται ότι επιτελούν μια δημόσια υπηρεσία, αυτός είναι ο λόγος.
Αυτό υποτίθεται ότι κάνει ο Τύπος.
Ενώ η Τζένεραλ Ηλέκτρικ προσπαθεί να βγάλει λεφτά
για τον Διευθύνοντα Σύμβουλο και κάποιους από τους μετόχους.
Είναι μια απίστευτη απόφαση, και θέτει την χώρα σε μια θέση, όπου
η εξουσία των επιχειρήσεων επεκτείνεται πολύ πέρα από αυτό που ήταν ανέκαθεν.
Αυτό αποτελεί κομμάτι αυτού του φαύλου κύκλου.
Οι δικαστές του Ανώτατου Δικαστηρίου τοπο- θετούνται από αντιδραστικούς προέδρους,
που εκλέγονται γιατί τους χρηματοδοτούν οι επιχειρήσεις.
Έτσι λειτουργεί ο κύκλος.
ΑΡΧΗ ΟΓΔΟΗ ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟΝ ΟΧΛΟ ΥΠΟ ΕΛΕΓΧΟ
Υπάρχει μια οργανωμένη δύναμη που κατά παράδοση...
(Με πολλά ελαττώματα, αλλά παρόλα τα ελαττώματά της), ήταν στην πρώτη γραμμή...
Των προσπαθειών να βελτιωθεί η ζωή του γενικού πληθυσμού.
Αυτά είναι τα εργατικά συνδικάτα.
Είναι επίσης και ένα εμπόδιο στην εταιρική τυραννία.
Είναι το μόνο εμπόδιο σ΄αυτό το φαύλο κύκλο που οδηγεί στην εταιρική τυραννία.
Ένας μεγάλος λόγος για την επικεντρωμένη...
Σχεδόν φανατική επίθεση στα σωματεία, στα εργατικά συνδικάτα,
είναι ότι αποτελούν μια δύναμη εκδημοκράτησης.
Αποτελούν ένα εμπόδιο που προστατεύει τα δικαιώματα των εργαζομένων,
αλλά και γενικότερα τα δικαιώματα του πληθυσμού.
Και αυτό εμποδίζει τα προνόμια και τη δύναμη
εκείνων στους οποίους ανήκει η κοινωνία και την ελέγχουν.
Θα έπρεπε να πω ότι το αίσθημα κατά των συνδικάτων
στις Ηνωμένες Πολιτείες ανάμεσα στα μέλη της αφρόκρεμας είναι τόσο ισχυρό,
που ο βασικός πυρήνας των εργατικών δικαιωμάτων,
η βασική αρχή στην παγκόσμια εργατική οργάνωση,
είναι το δικαίωμα της ελεύθερης συγκέντρωσης.
Που θα σήμαινε το δικαίωμα να σχηματίζουν συνδικάτα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ποτέ δεν το επικύρωσαν αυτό.
Οπότε πιστεύω ότι οι ΗΠΑ ίσως είναι η μόνη ανάμεσα
στις μεγάλες χώρες όσον αφορά αυτό το θέμα.
Θεωρείται τόσο απομακρυσμένο από το φάσμα της αμερικανικής πολιτικής,
που κυριολεκτικά δεν έχει ληφθεί ποτέ υπόψη.
Μην ξεχνάτε ότι οι ΗΠΑ έχουν μια μακρά και πολύ βίαιη ιστορία του εργατικού κινήματος.
Εν συγκρίσει με ανάλογες κοινωνίες...
Όμως το εργατικό κίνημα υπήρξε πολύ δυνατό.
Μέχρι τη δεκαετία του 1920, σε μια περίοδο παρόμοια με τη σημερινή,
ουσιαστικά το συνέθλιψαν.
Μια απεργία των νταλικέρηδων κορυφώθηκε με άγριες συγκρούσεις με πολλά θύματα.
Στους δρόμους της πόλης διεξάγεται ανοιχτός πόλεμος,
καθώς 3000 συνδικαλιστές συγκρούονται με 700 αστυνομικούς.
Όπλα, δακρυγόνα, ρόπαλα και γροθιές επέφεραν τραύματα σε άνω από 80 άτομα,
και προκάλεσαν το θάνατο δυο ατόμων.
Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του '30, ξεκίνησε να αναδομείται.
Ο Φρ. Ντ. Ρούζβελτ ήταν και ο ίδιος φίλα προσκείμενος στην προοδευτική νομοθεσία.
Θα ήταν προς το όφελος του γενικού πληθυσμού.
Όμως έπρεπε να την περάσει κάπως.
Και έτσι ενημέρωσε τους ηγέτες του εργατι- κού κινήματος: "Αναγκάστε με να το κάνω."
Αυτό που εννοούσε ήταν βγείτε, διαδηλώστε, οργανωθείτε και διαμαρτυρηθείτε.
Αναπτύξτε το εργατικό κίνημα.
Όταν η λαϊκή πίεση είναι αρκετή,
θα είμαι σε θέση να περάσω τους νόμους που θέλετε.
Δεν είμαι υπέρ της επιστροφής σ' αυτό τον ορισμό της ελευθερίας,
με τον οποίο για πολλά χρόνια ένας ελεύθερος λαός...
Εξωθούνταν σταδιακά στην υπηρεσία μερικών λίγων και προνομιούχων.
Εγώ προτιμώ εκείνο τον ευρύτερο ορισμό της ελευθερίας.
Και έτσι, υπήρχε ένα είδος συνδυασμού φιλικά προσκείμενης κυβέρνησης,
και μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του '30 ενός πολύ ουσιαστικού λαϊκού ακτιβισμού.
Υπήρχαν συνδικαλιστικές δράσεις, υπήρχαν καθιστικές απεργίες,
που προκαλούσαν μεγάλο φόβο στους κτήμονες.
Οφείλει κανείς να αναγνωρίσει ότι οι καθιστικές απεργίες απέχουν μόλις ένα βήμα
από το να πεις "Δε χρειαζόμαστε αφεντικά. Μπορούμε να το διαχειριστούμε μόνοι μας."
Και ο επιχειρηματικός κόσμος είχε μείνει άναυδος.
Αν διαβάσει κανείς τον επιχειρηματικό Τύπο στα τέλη της δεκαετίας του '30 πχ,
μιλούσαν για τον "κίνδυνο που αντιμετωπίζουν οι βιομήχανοι".
Και για την "αυξανόμενη πολιτική δύναμη των μαζών",
που έπρεπε να καταπιεστούν.
Τα πράγματα πάγωσαν στη διάρκεια του Β' Παγκόσμιου Πολέμου,
αλλά αμέσως μετά από αυτόν η επίθεση του επιχειρηματικού κόσμου
ξεκίνησε δυναμικά: ο νόμος Ταφτ-Χάρτλεϊ (που περιορίζει τη δύναμη των συνδικάτων)
Ο Νόμος Ταφτ-Χάρτλεϊ γράφτηκε με ένα και μοναδικό σκοπό,
να επαναφέρει την δικαιοσύνη και την ισότητα στις σχέσεις συνδικάτων-διοίκησης.
Στη συνέχεια ο Μακαρθισμός χρησιμοποιήθηκε για επιθέσεις μαζικής εταιρικής προπαγάνδας
για να επιτεθούν στα συνδικάτα.
Αυτό εντάθηκε κατακόρυφα κατά τη διοίκηση του Ρέιγκαν.
Ο Ρέιγκαν ουσιαστικά είπε στον επιχειρηματικό κόσμο
"Αν θέλετε παρανόμως να εμποδίζετε τις προσπάθειες
συνδικαλισμού και απεργίες, ελεύθερα."
Παραβιάζουν το νόμο,
και αν δεν παρουσιαστούν για εργασία μέσα σε 48 ώρες,
θα χάσουν τις δουλειές τους και θα απολυθούν.
Συνεχίστηκε τη δεκαετία του '90 και φυσικά με τον Τζορτζ Γ. Μπους εκτινάχτηκε στα ύψη.
Τώρα πια, λιγότερο από το 7% των εργαζό- μενων στον ιδιωτικό τομέα έχουν συνδικάτα.
Το αποτέλεσμα είναι ότι το συνηθισμένο αντίβαρο σε μια επίθεση
από την εξαιρετικά ταξικά συνειδητοποιημένη επιχειρηματική τάξη μας έχει εξανεμιστεί.
Τώρα, αν είσαι σε θέση ισχύος,
θέλεις να διατηρήσεις την ταξική συνείδηση για τον εαυτό σου,
αλλά να την απαλείψεις για όλους τους άλλους.
Ανατρέχουμε στον 19ο αιώνα,
στην πρώιμη εποχή της βιομηχανικής επανάστασης στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι εργαζόμενοι είχαν μια πολύ έντονη συνείδηση γι' αυτό.
Και μάλιστα, στην συντριπτική πλειοψηφία τους θεωρούσαν
πως η εργασία με μεροκάματο δεν διέφερε και πολύ από τη δουλεία.
Διέφερε μόνο ως προς το ότι ήταν προσωρινή.
Και μάλιστα η ιδέα ήταν τόσο δημοφιλής
που ήταν το σύνθημα του ρεπουμπλικανικού κόμματος.
Αυτή ήταν μια πολύ ξεκάθαρη ταξική συνείδηση.
Προς το συμφέρον της δύναμης και των προνομίων,
είναι καλό αυτές οι ιδέες να διώχνονται από το μυαλό του κόσμου.
Δε θα θέλατε να ξέρουν ότι είναι μια καταπιεσμένη τάξη.
Άρα αυτή είναι μια από τις λίγες κοινωνίες όπου απλά δεν μιλάς για την τάξη.
Και μάλιστα, η ιδέα της τάξης είναι πολύ απλή.
Ποιος δίνει τις εντολές; Ποιος τις ακολουθεί;
Ουσιαστικά αυτό καθορίζει την τάξη.
Είναι πιο περίπλοκο και διαφοροποιημένο, αλλά η ουσία είναι αυτή.
ΑΡΧΗ ΕΝΑΤΗ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΣΥΝΑΙΝΕΣΗ
Η βιομηχανία των δημοσίων σχέσεων, η βιομηχανία της διαφήμισης,
που είναι αφιερωμένη στην δημιουργία καταναλωτών,
είναι ένα φαινόμενο που αναπτύχθηκε στις πιο ελεύθερες χώρες,
στη Βρετανία και στις ΗΠΑ, και οι λόγοι είναι αρκετά ξεκάθαροι.
Έγινε πασιφανές, περίπου έναν αιώνα πριν,
ότι δε θα ήταν τόσο εύκολο οι μάζες να ελέγχονται δια της βίας.
Είχαν κερδίσει ήδη πάρα πολλή ελευθερία.
Συνδικαλιστικές οργανώσεις, εργατικά κόμματα στη Βουλή σε πολλές χώρες...
Οι γυναίκες είχαν αρχίσει να μπαίνουν στο παιχνίδι, και πάει λέγοντας.
Άρα χρειαζόσουν διαφορετικά μέσα για να ελέγχεις τον κόσμο.
Και ήταν κατανοητό και δεδηλωμένο
πως θα έπρεπε να τους ελέγχεις μέσω του ελέγχου στα πιστεύω και στη συμπεριφορά.
Ένας από τους καλύτερους τρόπους όσον αφορά τον έλεγχο της συμπεριφοράς
είναι αυτό που ο σπουδαίος πολιτικός οικονομολόγος
Θόρστεν Βέμπλεν αποκαλεί "παραγωγή καταναλωτών".
Αν μπορείς να δημιουργήσεις ανάγκες...
Να εστιάσεις την ουσία της ζωής στην απόκτηση πραγμάτων
που είναι ίσα ίσα στις δυνατότητές σου...
θα παγιδευτούν στο να γίνουν καταναλωτές.
Αν διαβάζει κανείς τον επιχειρηματικό Τύπο τη δεκαετία του 1920 ας πούμε,
μιλάει για την ανάγκη να κατευθυνθούν οι άνθρωποι
προς τα επιφανειακά πράγματα της ζωής. Όπως τη "μοδάτη κατανάλωση"...
Και έτσι δε θα μπλέκονται στα πόδια σου.
Θα βρείτε αυτό το δόγμα μέσα σε όλους τους προοδευτικούς ή διανοούμενους,
όπως τον Γουόλτερ Λίπμαν,
τον σπουδαίο προοδευτικό διανοούμενο του 20ου αιώνα.
Έγραψε διάσημα προοδευτικά δοκίμια πάνω στη δημοκρατία,
όπου αυτή ακριβώς ήταν η άποψή του.
"Πρέπει να βάλουμε τη μάζα στη θέση της,"
Έτσι ώστε οι υπεύθυνοι άντρες να μπορούν να λαμβάνουν αποφάσεις,
χωρίς παρεμβολές από το "συγχυσμένο κοπάδι."
Αυτοί θα πρέπει να είναι παρατηρητές, όχι συμμετέχοντες.
Τότε θα έχεις μια δημοκρατία που λειτουργεί κανονικά,
αναγόμενος ευθέως στον Μάντισον και από κει στο υπόμνημα του Πάουελ, και πάει λέγοντας.
Και η βιομηχανία των διαφημίσεων απλά εξερράγη μ' αυτό ως στόχο της...
Η παραγωγή καταναλωτών.
Και αυτό επιτυγχάνεται με φοβερή επιτήδευση.
Δε βλέπετε πια πολλά άγριους επιβήτορες...
Είναι ένας από τους τελευταίους μιας άγριας και μοναδικής ράτσας...
Ελάτε στη χώρα του Μάρλμπορο.
Το ιδανικό είναι αυτό που ουσιαστικά βλέπουμε σήμερα.
Όπου πχ τα έφηβα κορίτσια, αν έχουν ένα ελεύθερο απόγευμα το Σάββατο,
θα πάνε για βόλτα στο εμπορικό κέντρο,
όχι στη βιβλιοθήκη ή κάπου αλλού.
Η ιδέα είναι να προσπαθήσουμε να ελέγξουμε τους πάντες.
Να μετατρέψουμε όλη την κοινωνία στο τέλειο σύστημα.
Ένα τέλειο σύστημα θα ήταν μια κοινωνία βασισμένη σε μια δυάδα, σε ένα ζεύγος.
Το ζεύγος είστε εσείς και η τηλεόρασή σας.
Ή ίσως τώρα πια εσείς και το διαδίκτυο.
Όπου σας παρουσιάζεται το πώς θα έπρεπε να είναι η σωστή ζωή.
Τι πράγματα θα έπρεπε να αποκτήσετε.
Και εσείς ξοδεύετε το χρόνο και την προσπάθειά σας για να αποκτήσετε
αυτά τα πράγματα, που δεν τα χρειάζεστε, δεν τα θέλετε και μάλλον θα τα πετάξετε...
Όμως αυτό είναι το μέτρο μιας καθώς πρέπει ζωής.
Αυτό που παρατηρούμε είναι ας πούμε στις τηλεοπτικές διαφημίσεις,
αν έχετε κάνει κάποιο μάθημα στα χρηματοοικονομικά, ξέρετε
πως οι αγορές υποτίθεται πως βασίζονται στην αρχή...
"Ενημερωμένοι καταναλωτές παίρνουν λογικές αποφάσεις".
Αν είχαμε ένα τέτοιο σύστημα, ένα σύστημα αγοράς,
τότε μια τηλεοπτική διαφήμιση θα αποτελούνταν από...
Η Τζένεραλ Μότορς να δημοσιεύει πληροφορίες όπως "Να τι έχουμε προς πώληση."
Οι διαφημίσεις για αυτοκίνητα δεν είναι έτσι.
Μια διαφήμιση για αυτοκίνητο είναι ένας αστέρας του ποδοσφαίρου,
μια ηθοποιός, το αμάξι να κάνει κάτι τρελό, όπως...
Να σκαρφαλώνει σε κάποιο βουνό ή κάτι τέτοιο.
Το θέμα είναι να δημιουργηθούν
μη ενημερωμένοι καταναλωτές που θα πάρουν μη λογικές αποφάσεις.
Αυτή είναι η όλη ουσία της διαφήμισης.
Και όταν η ίδια αρχή, το σύστημα των δημοσίων σχέσεων,
διαχειρίζονται τις εκλογές, το κάνουν με τον ίδιο τρόπο.
Θέλουν να δημιουργήσουν ένα μη ενημερωμένο εκλογικό σώμα,
που θα πάρει μη λογικές αποφάσεις, συχνά ενάντια στα ίδια του τα συμφέροντα.
Και αυτό το βλέπουμε κάθε φορά που διαδραματίζεται μια τέτοια φιέστα.
Ακριβώς μετά τις εκλογές,
ο πρόεδρος Ομπάμα κέρδισε ένα βραβείο από τη βιομηχανία των διαφημίσεων,
για την καλύτερη καμπάνια προώθησης.
Αυτό δεν αναφέρθηκε εδώ, αλλά αν πάτε στο διεθνή επιχειρηματικό Τύπο,
τα στελέχη ήταν εκστατικοί.
Είπαν, "Πουλούσαμε τους υποψήφιους, προ- ωθούσαμε τους υποψήφιους σαν οδοντόκρεμα,
από την εποχή του Ρέιγκαν, και αυτό είναι το σπουδαιότερο κατόρθωμά μας."
Συνήθως δεν συμφωνώ με τη Σάρα Πάλιν,
όμως όταν κοροϊδεύει αυτό που αποκαλεί
το σύνθημα περί "ελπίδας και αλλαγής,"έχει δίκιο.
Πρωτ' απ' όλα, ο Ομπάμα στην πραγματικότητα δεν υποσχέθηκε τίποτα.
Αυτό είναι ως επί το πλείστον μια ψευδαίσθηση.
Μπορείτε να ανατρέξετε στη ρητορική της καμπάνιας, και να το κοιτάξετε.
Υπήρχε πολύ λίγη συζήτηση για ζητήματα πολιτικής, και για ευνόητους λόγους.
Διότι η κοινή γνώμη για τις πολιτικές έχει ένα μεγάλο χάσμα ως προς
αυτό που θέλει η δικομματική ηγεσία και οι οικονομικοί υποστηρικτές τους.
Οι πολιτικές όλο και περισσότερο εστιάζουν
στα ιδιωτικά συμφέροντα που χρηματοδοτούν τις καμπάνιες.
Και το κοινό εξωθείται στο περιθώριο.
ΑΡΧΗ ΔΕΚΑΤΗ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ
Ένας από τους εξέχοντες πολιτικούς επιστήμονες,
ο Μάρτιν Γκίλενς, δημοσίευσε μια μελέτη
της σχέσης ανάμεσα στη συμπεριφορά του λαού και στις δημόσιες πολιτικές.
Αυτό που δείχνει είναι ότι περίπου 70% του λαού
δεν έχει τρόπο να επηρεάσει τις πολιτικές.
Θα μπορούσαν κάλλιστα να βρίσκονται σε μιαν άλλη χώρα.
Και ο λαός το ξέρει.
Αυτό έχει οδηγήσει σε έναν λαό που είναι
θυμωμένος, απογοητευμένος, που μισεί τους θεσμούς.
Δεν δρα εποικοδομητικά, προσπαθώντας να το αντιμετωπίσει αυτό.
Υπάρχει μια λαϊκή κινητοποίηση και ακτιβισμός,
όμως σε πολύ αυτο-καταστροφικές κατευθύνσεις.
Παίρνει τη μορφή οργής χωρίς σημείο εστίασης.
Επιθέσεις μεταξύ αλλήλων, και σε ευάλωτους στόχους.
Αυτό συμβαίνει σε τέτοιες περιπτώσεις.
Διαβρώνει τις κοινωνικές σχέσεις, όμως αυτός ακριβώς είναι ο σκοπός.
Ο σκοπός είναι οι άνθρωποι να αρχίσουν να μισούν και να φοβούνται αλλήλους.
Και να νοιάζονται μόνο για τον εαυτό τους.
Και να μην κάνουν το παραμικρό για κανέναν άλλον.
Ένα σημείο που αυτό γίνεται πασιφανές είναι στις 15 Απριλίου.
Η 15 Απριλίου είναι ένα είδος μέτρου, (η μέρα που πληρώνεις τους φόρους σου)
του πόσο δημοκρατική είναι η κοινωνία.
Αν η κοινωνία είναι πραγματικά δημοκρατική,
η 15 Απριλίου θα ήταν μια μέρα εορτασμού.
Είναι μια μέρα όπου ο λαός μαζεύεται,
και αποφασίζει να χρηματοδοτήσει τα προγράμματα και τις δραστηριότητες
που έχει διατυπώσει και που έχει συμφωνήσει.
Τι θα μπορούσε να είναι καλύτερο από αυτό; Άρα θα έπρεπε να το γιορτάζουμε.
Αυτό δε συμβαίνει στις ΗΠΑ.
Είναι μια μέρα πένθους.
Είναι μια μέρα όπου κάποια ξένη δύναμη που δεν έχει καμιά σχέση μαζί σου,
καταφτάνει για να κλέψει τα λεφτά σου που με τόσο κόπο κέρδισες.
Και εσύ κάνεις ό,τι μπορείς ώστε να τους εμποδίσεις.
Αυτό είναι ένα είδος μέτρου, που δείχνει,
τουλάχιστον στη συνείδηση του λαού, κατά πόσο λειτουργεί η δημοκρατία πραγματικά.
Μια όχι και πολύ ελκυστική εικόνα.
Οι τάσεις που περιγράφαμε στην αμερικανική κοινωνία,
εκτός και αν αντιστραφούν, θα οδηγήσουν σε μια εξαιρετικά άσχημη κοινωνία.
Μια κοινωνία που βασίζεται στο αισχρό απόφθεγμα του Άνταμ Σμιθ,
"Όλα για τον εαυτό μου, τίποτα για κανέναν άλλον."
Μια κοινωνία όπου τα φυσιολογικά ανθρώπινα ένστικτα και αισθήματα
όπως η συμπάθεια, η αλληλεγγύη, η αμοιβαία στήριξη, εκδιώχνονται...
Αυτή είναι μια τόσο άσχημη κοινωνία
που δε θα ήθελα καν να ξέρω ποιος θα ζούσε σ' αυτήν.
Δε θα ήθελα τα παιδιά μου να ζουν σ' αυτήν.
Αν η κοινωνία βασίζεται στον έλεγχο από τον ιδιωτικό πλούτο,
θα αντικατοπτρίζει τις αξίες τις οποίες στην πραγματικότητα όντως αντικατοπτρίζει.
Την αξία που είναι η απληστία και η επιθυμία
για μεγιστοποίηση του προσωπικού κέρδους, εις βάρος άλλων.
Οποιαδήποτε κοινωνία, μια μικρή κοινωνία που βασίζεται σ' αυτή την αρχή,
είναι άσχημη, αλλά μπορεί να επιβιώσει.
Μια παγκόσμια κοινωνία βασισμένη σ' αυτή την αρχή
θα καταλήξει στην μαζική καταστροφή.
Δε νομίζω ότι είμαστε αρκετά έξυπνοι ώστε να σχεδιάσουμε με λεπτομέρειες
πώς θα ήταν μια τελείως δίκαιη και ελεύθερη κοινωνία.
Νομίζω ότι μπορούμε να δώσουμε κάποιες κατευθυντήριες γραμμές.
Και - που είναι σημαντικότερο - μπορούμε να ρωτήσουμε
πώς μπορούμε να προχωρήσουμε σ' αυτή την κατεύθυνση.
Ο Τζον Ντιούι, ο κορυφαίος φιλόσοφος κοινωνιολόγος από τα τέλη του 20ού αι.
Υποστήριζε ότι μέχρι όλοι οι θεσμοί, παραγωγή, εμπόριο, μέσα ενημέρωσης,
Εκτός και αν όλα αυτά βρίσκονται υπό συμμετοχικό δημοκρατικό έλεγχο,
δε θα έχουμε μια λειτουργική δημοκρατική κοινωνία.
Όπως το έθεσε εκείνος, "Οι πολιτικές θα είναι
η σκιά που ρίχνουν οι επιχειρήσεις πάνω στην κοινωνία."
Ουσιαστικά, αυτό είναι αλήθεια.
Εκεί που υπάρχουν δομές εξουσίας, κυριαρχίας και ιεραρχίας,
κάποιος δίνει τις εντολές, κάποιος τις δέχεται, δεν αυτοδικαιολογούνται.
Πρέπει να δικαιολογήσουν τον εαυτό τους. Οφείλουν να επιδείξουν απόδειξη.
Αν κοιτάξετε από κοντά, συνήθως διαπιστώνετε ότι δεν δικαιολογούνται.
Αν δεν μπορούν, πρέπει να ξηλωθούν.
Να επιχειρηθεί μια επέκταση της ελευθερίας και της δικαιοσύνης
μέσω της αποξήλωσης αυτής της μορφής παράνομης εξουσίας.
Και μάλιστα, η πρόοδος σε βάθος χρόνου,
αυτό που ευτυχώς όλοι αναγνωρίσαμε ως πρόοδος, υπήρξε αυτό ακριβώς.
Ο τρόπος που αλλάζουν τα πράγματα οφείλεται στο ότι πολλοί άνθρωποι δουλεύουν συνέχεια.
Δουλεύουν στις κοινότητές τους, στο χώρο εργασίας τους,
ή οπουδήποτε τυχαίνει να βρίσκονται.
Και χτίζουν τη βάση για λαϊκά κινήματα που πρόκειται να επιφέρουν αλλαγές.
Κατ' αυτόν τον τρόπο επιτεύχθηκαν όλα όσα συνέβησαν ποτέ στην ιστορία.
Πάρτε για παράδειγμα την ελευθερία του λόγου...
Ένα από τα πραγματικά επιτεύγματα της αμερικανικής κοινωνίας.
Είναι η πρώτη στον κόσμο όσον αφορά αυτό. Δεν είναι στην Διακήρυξη των Δικαιωμάτων.
Δεν είναι στο Σύνταγμα.
Θέματα σχετικά με την ελευθερία του λόγου άρχισαν να εμφανίζονται
μπροστά στο Ανώτατο Δικαστήριο στις αρχές του 20ού αι.
Οι κυριότερες συνεισφορές ήρθαν τη δεκαετία του 1960.
Μια από τις σημαντικότερες ήταν μια υπόθεση
σχετικά με το κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα.
Μέχρι τότε, υπήρχε ήδη ένα μαζικό λαϊκό κίνημα,
που απαιτούσε δικαιώματα...
Και αρνούνταν να υποχωρήσει... Και μέσα σ' αυτό το πλαίσιο,
το Ανώτατο Δικαστήριο πράγματι εδραίωσε
αρκετά υψηλές προδιαγραφές για την ελευθερία του λόγου.
Ή πάρτε για παράδειγμα τα δικαιώματα των γυναικών.
Οι γυναίκες επίσης άρχισαν να αναγνωρίζουν καταπιεστικές δομές,
να αρνούνται να τις δέχονται,
και να παρασέρνουν και άλλους να ενώνουν τις δυνάμεις τους μαζί τους.
Να πως κερδίζονται τα δικαιώματα.
Σε ένα σχετικά ασήμαντο βαθμό, και εγώ έχω περάσει
μεγάλο μέρος της ζωής μου με ακτιβισμό.
Αυτό δεν είναι κάτι που φαίνεται δημοσίως,
όμως δεν είμαι και πολύ καλός σ' αυτό βασικά...
Δεν είμαι και πολύ σπουδαίος οργανωτής...
Πιστεύω ότι μπορούμε να δούμε ξεκάθαρα κάποια πολύ, πολύ σοβαρά ελαττώματα
και ψεγάδια στην κοινωνία μας, στο επίπεδο του πολιτισμού μας, στους θεσμούς μας...
Που θα χρειαστεί να διορθωθούν με το να λειτουργούμε έξω από τα πλαίσια
που είναι κοινώς αποδεκτά.
Πιστεύω ότι θα χρειαστεί να βρούμε νέους τρόπους πολιτικής δράσης.
Όμως οι ακτιβιστές είναι οι άνθρωποι οι οποίοι
δημιούργησαν τα δικαιώματα που απολαμβάνουμε.
Όχι μόνο διενεργούν δράσεις...
βασιζόμενοι στις πληροφορίες που λαμβάνουν,
αλλά συμβάλλουν κιόλας και στην κατανόηση.
Μην ξεχνάτε, είναι μια ανταποδοτική διαδικασία.
Καθώς προσπαθείς να κάνεις διάφορα πράγματα, μαθαίνεις κιόλας.
Μαθαίνεις πώς είναι ο κόσμος...
Αυτό συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση για το πώς πρέπει να προχωρήσεις...
Υπάρχουν τεράστιες ευκαιρίες.
Είναι μια πολύ ελεύθερη κοινωνία, ακόμα η πιο ελεύθερη σ' όλο τον κόσμο.
Η κυβέρνηση έχει πολύ περιορισμένες δυνατότητες εξαναγκασμού.
Ο εταιρικός κόσμος ίσως επιχειρεί τον εξα- ναγκασμό, αλλά δεν έχει τους μηχανισμούς.
Συνεπώς υπάρχουν πολλά που μπορεί να κάνει ο κόσμος
αν οργανωθεί, αν παλέψει για τα δικαιώματά του...
Όπως έχουν κάνει στο παρελθόν, και μπορούν να κερδίσουν πολλές νίκες.
Ο στενός φίλος μου επί πολλά χρόνια, ο αείμνηστος Χάουαρντ Ζιν...
Για να το θέσω με τα δικά του λόγια...
"Αυτό που έχει σημασία είναι οι αμέτρητες μικρές πράξεις των ανώνυμων ανθρώπων,
που θέτουν τις βάσεις για τα σημαντικά γεγονότα τα οποία μένουν στην ιστορία."
Αυτοί πέτυχαν πολλά στο παρελθόν.
Αυτοί θα πρέπει να το κάνουν και στο μέλλον.
Μετάφραση: fata morgana
A basic principal of modern state capitalism is that costs and risks
are socialized to the extent possible, while profit is privatized.